قبضیت (Constipation)
بیماری ای است که در آن فرد بسختی رفع حاجت کرده و میزان دفع مدفوع کم می شود. مدت نورمال مواد غایطه و فاصله بین آنها بین افراد مختلف متفاوت است. با اینحال عموما کم تر از سه بار در هفته قبضیت نامیده می شود. هرچند گاه به گاه و موقتی بسیار معمول می باشد، بعضی افراد دچار قبضیت مزمن بوده که باعث مشکل در زندگی و توانایی انجام وظایف روزانه شان می شود. قبضیت مزمن می تواند باعث زورزدن بیش از حد برای دفع مدفوع و سایر مشکلات شود. درمان قبضیت مزمن بسته بدلیل آن متفاوت است.
علایم و نشانه های قبضیت مزمن شامل:
رفع حاجت کم تر از ۳ بار در هفته
مدفوع بزرگ و یا سخت
فشار و زورزدن زیاد برای دفع مواد غایطه
احساس اینکه در روده و یا مقعد شما چیزی مانع عبود مواد غایطه می شود
احساس اینکه روده و یا مقعد شما کاملا از مدفوع تخلیه نشده است
نیاز به کمک برای دفع مدفوع از مقعد همچون فشار دادن شکم و یا استفاده از انگشت برای پاک کردن مقعد از مدفوع
قبضیت زمانی مزمن نامیده می شود که شما حداقل ۲ تا از این علایم را در طول ۳ ماه گذشته داشته اید. در صورتیکه شما تغییرات مداوم و غیرقابل توضیحی در مدفوع خود حس کردید باید به داکتر مراجعه نمایید.
دلایل
قبضیت معمولا بدلیل اختلال در عملکرد روده رخ می دهد. بعضی از علل معمول این اختلال و قبضیت شامل:
نوشیدن کم و ناکافی آب
گرفتن مقدار کم و ناکافی فایبر
تغییر در رژیم معمول غذایی و یا برنامه زندگی در اثر خیلی از موارد همچون مسافرت
فعالیت و ورزش ناکافی و بی تحرکی
مصرف مقادیر زیاد محصولات لبنی
استرس یا فشار روحی
کم کاری تیروئید یا هایپوتایرویدیزم
بیماری های مغز و اعصاب همچون بیماری پارکینسون و یا ملتیپل سکلیروزس، آسیب های نخاعی و یا سکته مغزی
دواهای ضد اسید که حاوی کلسیم و یا آلمینیوم هستند
بعضی از انواع دواها (بخصوص دوا های مسکن قوی از جمله دواهای حاوی مواد مخدر، دوا های ضدافسردگی و یا آهن)
افسردگی
اختلالات خوردن
سندرم روده تحریک پذیر
حاملگی
سرطان کولون یا روده بزرگ
افراد در خطر
عواملی که خطر ابتلا به قبضیت مزمن را افزایش می دهند، شامل:
بالارفتن سن و پیر شدن
زن بودن
خشکی و کم آبی بدن
رژیم غذایی کم فایبر
کم تحرکی و یا عدم تحرک
مصرف دواهای خاص همچون مسکنات یا آرام بخش ها، دواهای مخدردار و یا دواهای پایین آورنده فشار خون بلند
عوارض
قبضیت مزمن می تواند عوارضی از جمله:
رگ های ورم کرده در مقعد (هموروئید) یا بواسیر
پاره شدن پوست مقعد (فیشر مقعد)
عدم توانایی در دفع مدفوع
بیرون زدن کمی از روده از مقعد (پرولاپس رکتوم)
درمان قبضیت
درمان برای قبضیت مزمن معمولا با تغییرات سبک زندگی و رژیم غذایی شروع می شود،اگر این درمان ها کافی نبود داکتر تان ممکن است برای شما دارو و یا حتی جراحی توصیه نماید.
تغییرات سبک زندگی و رژیم غذایی
مصرف فایبر را افزایش دهید، اضافه کردن فایبر به رژیم غذایی باعث سنگین شدن مدفوع و افزایش سرعت عبور آن در روده می شود. افزایش ناگهانی مصرف فایبر می تواند باعث نفخ و باد شکم شده پس کم کم این میزان را افزایش دهید.
بیشتر روزهای هفته ورزش نمایید، فعالیت جسمانی باعث افزایش فعالیت در روده ها شده و به دفع مدفوع کمک می کند.
مصرف مایعات گرم بخصوصاً از طرف صبح .
مصرف میزان مناسب آب در روز.
رژیم غذای سالم چیست؟
یک رژیم غذایی مناسب و سالم هم مفید می باشد.
استفاده از ملین ها
مکمل های حاوی فایبر، این مکمل ها باعث سنگین شدن مدفوع شما می شوند. بعضی از انواع این مکمل ها شامل فیبرکن (FiberCon)، متامیوسل (Metamucil)، کنسیل (Konsyl) و سیتروسل (Citrucel) می باشند. مواد تشکیل دهنده این فایبرها عموما متیل سلولز، پسیلیوم، پلی کاربوفیل کلسیم و صمغ گوار می باشند.
روان کننده ها، این مواد به جابجایی مدفوع درون روده کمک می کند، روان کننده های معمول شامل روغن های معدنی می باشند.
استفاده از تنقیه یا اماله، شیر مگنیزنیم و سایر محرک ها هم برای درمان قبضیت مورد استفاده قرار می گیرد.
استفاده از دواها
دوا هایی که باعث ورود آب به روده می شوند، این ادویه با وارد کردن آب به روده سرعت حرکت مدفوع را افزایش می بخشند، این دواها شامل لوپی پروستون (Amitiza) و لیناکتولاید (linaclotide) می باشند که حتما باید با توصیه داکتر مصرف شوند.
بعضی از دواهایی که هنوز در مرحله تحقیق و بررسی بوده و برای درمان قبضیت مورد مطالعه قرار می گیرند.
تمرینات ماهیچه های لگنی خاصره
این تمرینات با آموزش و کمک فیزیوتراپ انجام می شوند و تمرینات بیوفیدبک (biofeedback) نام دارند.
جراحی
در صورتیکه با راههای بالا مشکل قبضیت شما حل نشد و یا دلیل قبضیت شما مشکلاتی همچون فیشر مقعد، تنگی و یا … باشد.جراحی انجام میشود
وقایه یا پیشگیری
بهترین راه برای مدیریت قبضیت، پیشگیری از آن بوده که معمولا از درمان آن راحت تر است. مصرف میزان مناسبی مایعات، ورزش کافی در طول هفته و رژیم غذایی پرفایبر، عدم احتباس مدفوع (مدفوع کردن هنگامی که احساس داشتن مدفوع کردید و بتعویق نیانداختن آن) از بهترین راهها برای وقایه از ابتلا به قبضیت می باشند.
دانش امروزی علوم طبی نتیجه سعی وتلاش های خستگی ناپذیر دانشمندان بزرگ کشورهای مختلف جهان واساتید دانشگاها می باشد. یکی از علوم اساسی که بر مبنای آن علوم طبی میتواندبه رشد برسد علم بیوشمی .سیرولوژی وغیره می باشد که بشر توانسته است با استفاده ازآن به کشف وشناسائی اکثریت امراض پی برد.